Wat de twee werkelijk oplossen
Ze worden in één adem genoemd omdat ze allebei over licht gaan, maar ze beantwoorden een andere vraag.
Een lichtkoepel plaatsen is een ingreep in een vlak. Er komt een opening in uw platte dak, daaromheen een opstand en daarop de koepel. De ruimte eronder wordt lichter en verder verandert er niets: geen vierkante meter erbij en geen centimeter hoogte.
Een dakkapel is een bouwwerk. Het dakvlak gaat open, de spanten worden op die plek onderbroken en de belasting moet eromheen gebracht worden. Wat u ervoor terugkrijgt is wat een lichtkoepel niet kan geven: vloeroppervlak waar u rechtop staat. Op een zolder met een lage kap is dat het verschil tussen opslag en een slaapkamer. Hoe dat werk gaat, van het openleggen tot de laatste pan, staat bij een dakkapel plaatsen, en wat zo'n ingreep in de markt doet bij de richtprijzen per breedte. Valt de keuze op een dakkapel, dan volgt de vraag hoe hij gebouwd wordt: uit de fabriek of op uw dak. Deze pagina gaat over de keuze die aan die twee voorafgaat.
Boven een schuine kap is er trouwens een derde optie, want daar gaat het tussen een dakkapel en een dakraam.
Lichtkoepel en dakkapel, rij voor rij
Zes punten waarop ze echt uit elkaar lopen. Geen van de twee wint ze allemaal.
| Onderdeel | Lichtkoepel | Dakkapel |
|---|---|---|
| Waar het op kan | In een plat dak. Een koepel staat op een horizontale opstand waar het water rondom omheen weg moet, en op een hellende kap is dat een obstakel: daar hoort een dakraam, vlak in het dakvlak. | In een schuin dakvlak. Het Informatiepunt Leefomgeving stelt dat er pas sprake is van een dakkapel als er rondom een schuin dak zit. |
| Wat het met de ruimte doet | Niets. De vloer en de hoogte blijven zoals ze waren. | Maakt een strook vloer bruikbaar waar u eerst niet kon staan. |
| Het daglicht | Ligt in het dakvlak en kijkt recht omhoog, met niets erboven dat licht wegneemt. | Een staand raam onder het eigen dakje en tussen de eigen zijwangen. Dezelfde ruit geeft daar minder licht. |
| Wat er aan het dak verandert | Een opening in het vlak met een opstand eromheen, en de dakbedekking die daar tegenop wordt gezet. | Spanten onderbroken, de belasting verlegd, en het dakvlak eromheen opnieuw ingewaterd met folie, lood en pannen. |
| De vergunning | Valt onder de daglichtvoorzieningen: twee voorwaarden, en ook in een voordakvlak kan het, al mag de constructie daar niet buiten het dakvlak uitsteken. | Een eigen categorie met vijf voorwaarden, en die gelden alleen in het achterdakvlak of in een zijdakvlak dat niet naar openbaar gebied kijkt. |
| Het onderhoud | Nalopen of de rand rond de opstand dicht is en het water er omheen weg kan. Geen schilderwerk. | Een plat dak in het klein, lood rondom, en buitenwerk dat aandacht vraagt. |
De rij die het vaakst verkeerd wordt ingeschat is de derde. Mensen rekenen met vierkante meters glas en nemen aan dat evenveel ruit ook evenveel licht geeft. Zo werkt het niet, en zo rekent de wet het ook niet uit.
Weet u niet welk dakvlak boven uw ruimte zit?
Bel Alexander en beschrijf de kamer: waar in het huis hij ligt, wat er direct boven zit en hoe hoog het plafond is. Daarmee weet hij al welke van de twee overblijft.
Wat de regels van allebei vinden
Sinds de Omgevingswet staan deze regels in het Besluit bouwwerken leefomgeving en niet meer in het oude Besluit omgevingsrecht. En daarin zijn een lichtkoepel en een dakkapel twee verschillende dingen, met verschillende voorwaarden.
Een lichtkoepel is een daglichtvoorziening: in de regels staat hij in één rijtje met het dakraam, het daklicht en de lichtstraat. Het Informatiepunt Leefomgeving noemt er voor een plat dak twee voorwaarden bij: de constructie steekt niet meer dan 0,6 meter buiten dat platte dak uit, en de zijkanten, de onderzijde en de bovenzijde blijven meer dan een halve meter van de randen ervan.
Een dakkapel heeft een eigen rijtje: daar gelden vijf voorwaarden in plaats van twee, en ze gelden alleen in het achterdakvlak of in een zijdakvlak dat niet naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd. Welke vijf dat zijn en hoe dat in onze drie gemeenten uitpakt, staat op de pagina over een dakkapel.
Het technische deel is bij allebei vrij: of de constructie deugt, wordt bij geen van beide via een vergunning getoetst. Dat scheelt een aanvraag, maar er zijn wel degelijk eisen: aan het Besluit bouwwerken leefomgeving moet het werk hoe dan ook voldoen.
De landelijke regel gaat voor: voldoet uw plan aan de landelijke voorwaarden, dan kan de gemeente daar in het omgevingsplan niets strengers tegenover zetten. Voldoet het er niet aan, dan draait het om en beslist de gemeente alsnog.
Nakijken doet u niet bij een dakdekker en niet bij een leverancier, maar op uw eigen adres, met de Vergunningcheck van het Omgevingsloket waar het Informatiepunt Leefomgeving particulieren naartoe stuurt. De uitkomst is of u moet aanvragen of moet melden, en allebei regelt u vooraf in datzelfde loket. Er bestaat hier geen route waarbij u achteraf iets meldt.
In ons werkgebied is dat geen formaliteit. De gemeente 's-Hertogenbosch schrijft zelf dat er ruim duizend monumenten en beeldbepalende panden staan. De subcommissie die over de kleinere plannen gaat, en dat zijn uitdrukkelijk ook dakkapellen, splitst haar agenda in plannen binnen en buiten het beschermde gezicht. Wie in de binnenstad woont staat dus in een andere kolom dan wie in Maaspoort woont.
Een lichtkoepel plaatsen op een plat dak vraagt een opstand, een dakkapel een dichte aansluiting
Allebei maken ze een opening in uw dak, en het water moet daar daarna omheen.
Bij een lichtkoepel is de opstand het hele verhaal. De koepel zelf is een stuk kunststof; de waterdichtheid komt van de opstand waarop hij staat en van de dakbedekking die daar tegenop loopt. De Vakrichtlijn van VEBIDAK zet daar een maat op: opstanden bij dakranden moeten minstens 120 millimeter hoog zijn, gerekend vanaf de bovenzijde van het dakbedekkingssysteem, en alle overige opstanden moeten zo worden ontworpen dat er geen lekkage door wateroverloop in het gebouw kan ontstaan: 40 millimeter hoger dan de dakrandopstanden, of minstens 120 millimeter in combinatie met noodafvoeren. Een koepel die te laag staat, loopt bij een hoosbui over zijn eigen rand naar binnen.
Daarmee is de plek op het vlak ook geen vrije keuze. Een opstand werkt als een dammetje: het water erachter moet er omheen weg kunnen naar de afvoer, en zit de koepel op het laagste punt, dan staat hij straks in de plas. Gaat de laag er toch af, dan is dat het moment om dat recht te zetten, want bij een plat dak vervangen wordt het afschot opnieuw opgebouwd.
Bij een dakkapel zit de zwakke plek ergens anders. Niet de hoogte maar de aansluiting op het pannendak: de folie, het lood langs de zijkanten en de pannen die passend teruggelegd worden. Staat een dakkapel kaarsrecht maar klopt die aansluiting niet, dan lekt hij binnen een paar jaar alsnog.
Wilt u het op papier, met de opstand erbij?
Alexander meet eerst op en zet daarna in de offerte waar de opening komt, hoe hoog de opstand wordt en hoe het water er omheen wegloopt.
Vier vragen waarmee u er zelf uitkomt
Beantwoord ze in deze volgorde. Na de eerste valt er al iets af.
Welk dakvlak zit erboven? let op dat deze vraag gaat over het dak boven die ene ruimte en niet over het huis als geheel. Een aanbouw met een ander dak dan de woning erachter is heel gewoon, en dan telt alleen wat er boven de kamer zelf zit.
Mist u licht of mist u hoogte? een keuken waar de lamp overdag aan moet mist iets anders dan een zolder waar u alleen in het midden rechtop staat. Dat verschil is de helft van het antwoord, en mensen halen het door elkaar omdat een donkere kamer ook klein aanvoelt.
Hoeveel ruimte is er boven en onder? bij een dakkapel bepaalt de afstand tot de nok en tot de dakvoet wat er mag en wat er past. Bij een lichtkoepel is het de afstand tot de randen van het platte dak, en op een smal aanbouwdak is dat krapper dan de meeste mensen denken.
Wat ligt er nu al in het dak? zit er al een lichtkoepel in en is hij blind geworden of lekt de rand, dan is de vraag niet welke van de twee u kiest maar of de bestaande wordt vervangen. Gaat het dak binnen afzienbare tijd toch eraf, dan loopt dit werk daarin mee.
Komt u er met deze vier niet uit, dan zit dat vrijwel altijd op de derde. Die afstanden zijn vanaf de grond niet te schatten, terwijl er wel aan hangt of iets zonder aanvraag kan. Een meetlint op het dak beantwoordt dat; een discussie aan de keukentafel niet.
Laat het eerst nameten
Alexander gaat zelf het dak op, meet de afstanden tot de randen en de nok en zegt welke van de twee bij u past. Hij zegt het ook als dat de kleinste ingreep is.


