Drie manieren om groen en panelen over één dak te verdelen
De vraag is zelden of het past, maar hoe. Milieu Centraal noemt drie varianten, en welke het wordt bepaalt meteen hoeveel groen er overblijft.
| Onderdeel | Waar het voor past | Waar u op moet letten |
|---|---|---|
| Groen in een rand rondom de panelen | Een dak waarop ruimte over is. De panelen houden hun eigen vlak, het groen ligt eromheen. | Het begroeide oppervlak wordt kleiner dan het dak. Voor een subsidieaanvraag telt alleen wat er echt aan groen ligt. |
| Panelen boven de planten | Een dak met te weinig oppervlak om de twee naast elkaar kwijt te kunnen. | Onder een paneel is het schaduwrijker en droger dan ernaast, en dat geeft op termijn een ander beeld. |
| Panelen zwevend op een constructie | Wie het hele vlak groen wil houden en toch het maximale aantal panelen wil. | Milieu Centraal noemt 30 tot 40 centimeter boven de beplanting ideaal, ook als het groen is volgegroeid. |
Waarom de eerste variant vaker past dan mensen denken: panelen op een plat dak staan schuin en werpen schaduw op de rij erachter, dus Milieu Centraal rekent bij een opstelling op het zuiden met ongeveer 2,3 vierkante meter dak per vierkante meter paneel. Er blijft dus hoe dan ook vlak over tussen de rijen, en dat is precies de ruimte waar het groen kan liggen. Bij een oost-westopstelling passen er meer panelen op, maar leveren ze volgens Milieu Centraal ongeveer tien procent minder op.
Weet u niet hoeveel ruimte er op uw dak over is?
Bel Alexander en zeg hoe groot het dak is en wat eronder zit. Dan hoort u of er naast de panelen genoeg vlak overblijft om er iets groens van te maken.
Het water bepaalt waar de zonnepanelen op een groendak kunnen staan
Een groendak houdt water vast en dat is de bedoeling. Een paneelopstelling houdt water tegen en dat is het niet. Daar zit de spanning.
De Vakrichtlijn gesloten dakbedekkingssystemen van VEBIDAK, de brancheorganisatie voor de dakbedekkingsbranche, is er in één zin over klaar: de energie-installatie mag de waterhuishouding op het dak niet belemmeren. Een opstelling die dwars op de afschotrichting staat, of poten die precies in de looplijn naar de afvoer vallen, doen dat wel. Bij een extensief begroeid dak noemt dezelfde Vakrichtlijn een goed afschot een belangrijk aandachtspunt en vraagt hij om vegetatievrije zones bij de details. Wat stilstaand water aanricht, staat bij water op een plat dak.
Er zit nog een subtiliteit in die op een gecombineerd dak opeens telt. Voor de opstandhoogte, dus hoe ver de waterdichte aansluiting boven het watervoerende niveau uitkomt, rekent de Vakrichtlijn bij een begroeiing vanaf de bovenzijde van het substraat en bij een energiedak vanaf de bovenzijde van de dakbedekking. Liggen beide functies op hetzelfde dak, dan geldt per zone een ander peil. Dat hoort in het ontwerp te zitten en niet in de uitvoering.
Nog een reden om de indeling vooraf vast te leggen: de gemeente 's-Hertogenbosch stelt als voorwaarde voor de groendaksubsidie dat het groene dak minimaal 30 liter water per vierkante meter kan vasthouden, en vraagt de leverancier om die waterbergende capaciteit op de offerte of de factuur te zetten. Hoeveel vierkante meter groen er na de panelen overblijft en wat die laag per vierkante meter bergt, zijn dus twee aparte vragen. Bij het aanleggen van een sedumdak hoort dat getal gewoon op papier te staan.
Wilt u het op papier hebben voordat de panelen besteld zijn?
Vraag een voorstel waarin staat welke opbouw erop komt, waar het water weg gaat en hoeveel vierkante meter er groen blijft. Alexander kijkt eerst zelf op het dak.
Een sedumdak en zonnepanelen helpen elkaar
Los van de stroomopbrengst, waar de vragen onderaan deze pagina op ingaan. Dit zijn de vier effecten die Milieu Centraal en het Kennisportaal Klimaatadaptatie noemen.
Het groen beschermt de laag eronder: Milieu Centraal schrijft dat de begroeiing het bitumendak beschermt tegen UV en zoninvloeden, en dat een groen dak de levensduur van de waterdichte lagen kan verlengen tot wel twintig jaar. Op een kaal plat dak is die straling juist een van de dingen die de laag oud maakt.
Het groen dempt de temperatuurpieken: koelere panelen is niet het enige. Milieu Centraal noemt ook dat groene daken het risico op haarscheurtjes in zonnepanelen verminderen, doordat de temperatuurschommeling op het dak kleiner is.
Het groen rondom de panelen: Milieu Centraal noemt groene daken een natuurlijke brandbeveiliging voor zonnepanelen. Hoe dat precies wordt vastgesteld staat er niet bij, dus neem het als een eigenschap en niet als een certificaat.
De panelen doen ook iets terug: vogels en insecten vinden volgens Milieu Centraal beschutting onder de panelen, en de schaduwrijke plekken geven verschillende microklimaten. Het Kennisportaal Klimaatadaptatie beschrijft hetzelfde effect rond de installaties.
Die eerste is voor een dakdekker de interessantste, en hij werkt maar één kant op. Ligt het bitumen eronder al halverwege zijn leven, dan haalt u dat voordeel niet meer binnen en is het groen eerder een deksel op een laag die toch eraf moet. Dat is de reden dat een sedumdak hier vrijwel altijd samengaat met het vervangen van het platte dak eronder, en niet een voorkeur van ons.
Wat de Vakrichtlijn van het dak eronder vraagt
De Vakrichtlijn geeft bewust geen eisen voor de afwerking zelf, dus niet voor het groen en niet voor de panelen. Wel voor de dakbedekkingsconstructie waarop die afwerking komt, en daar staan de twee functies op dezelfde lijst.
Zowel een extensief begroeid dak als een energiedak heet in de Vakrichtlijn een multifunctioneel dak, en voor allebei moet het dakbedekkingssysteem voldoen aan de klasse intensief beloopbaar. Dat is de klasse voor daken waarover vaker dan twee keer per jaar wordt gelopen, en dat is wat er op een gecombineerd dak gebeurt: er komt iemand voor het groen en er komt iemand voor de panelen. Bitumen hoort bij allebei meerlaags te worden uitgevoerd, en bij een begroeid dak moet de toplaag inclusief de overlappen van wortelvaste kwaliteit zijn.
Twee dingen komen daar nog bij. De dakbedekking onder een energie-installatie moet in beginsel zijn bevestigd alsof er geen installatie op staat; alleen als in experimenteel onderzoek is vastgesteld wat de gecombineerde windbelasting is, mag de bevestiging daarop worden afgestemd. En bij hoge belastingen, waaronder de Vakrichtlijn zonnedaken expliciet noemt, horen er drukverdelende voorzieningen in de dakbedekkingsconstructie.
De conclusie onder al die techniek is simpel: een dak dat prima kaal nog een paar jaar vooruit kon, is niet automatisch geschikt voor twee functies tegelijk. Wat de staat van uw platte dak daarover zegt, staat bij de levensduur van een plat dak.
Wat de panelen aan het onderhoud veranderen
Niet veel, maar wel op de twee momenten waarop het ertoe doet: als er iemand op moet en als er iets lekt.
De rand van het dak blijft vrij. De Vakrichtlijn adviseert om binnen vier meter vanaf de dakrand geen zonne-energiesystemen te plaatsen, en twee meter als er een permanente voorziening tegen valgevaar is. De reden is niet het rendement maar het onderhoud: iemand moet later veilig bij de dakrand en de details kunnen. Op een gecombineerd dak komt dat goed uit, want juist die strook is de plek waar het groen kan liggen.
Een lek zoeken wordt een stap lastiger. Milieu Centraal schrijft dat een lekkage bij een groen dak moeilijker en mogelijk duurder op te sporen en te repareren is dan bij een regulier dak. Met panelen erboven komt daar een partij bij die de opstelling moet losnemen voordat de dakdekker bij de laag kan. Geen reden om het niet te doen, wel een reden om de waterdichting niet te laten liggen tot na de aanleg.
De afvoer blijft het jaarlijkse werk. Milieu Centraal adviseert de afvoer van een groen dak minstens één keer per jaar te controleren. Dat advies verandert niet door de panelen, maar de uitvoering wel: wie dat rondje loopt moet overal bij kunnen. Ontstaat er bij de indeling een hoek waar niemand meer komt, dan is dat de hoek waar het misgaat.
Twijfelt u of uw dak de twee aankan?
Alexander Liebregts gaat er zelf op, maakt foto's en zegt wat de laag eronder nog waard is voordat er een paneel of een sedummat besteld wordt.


