24 uur per dag bereikbaar: 073 203 2162Den Bosch, Rosmalen, Vught en VlijmenWhatsApp 06 83 22 81 40info@dakbeheerzuid.nl

Lood of een loodvervanger?

Zodra er aan een pannendak gewerkt wordt, komt de vraag langs: komt er lood om die schoorsteen en langs die muur, of een loodvervanger? Het antwoord is niet hetzelfde voor uw hele dak, want een richtlijn die beide toelaat bij de ene aansluiting noemt bij de andere alleen lood of zink. Dit artikel zet de twee naast elkaar, met per punt de bron erbij.

Alexander Liebregts, eigenaar van Dakbeheer Zuid

Alexander Liebregtseigenaar Dakbeheer Zuid, 20+ jaar

Tekening van de aansluiting van een pannendak op een gemetselde muur met loodloketten in trappen, en daarnaast een losse strook loodvervanger ter vergelijking
Wat het doet

Lood is een waterkering, geen dakbedekking

Een dak lekt zelden midden op het vlak. Het lekt waar het vlak ophoudt, en daar zit lood.

Overal waar uw dakvlak tegen iets aan loopt of ergens omheen moet, ontstaat een naad. Die naad moet water keren zonder hem dicht te kitten, want hij moet mee kunnen bewegen. De strook die dat doet heet een loodslabbe: aan de ene kant zit hij in de voeg van het metselwerk, aan de andere kant ligt hij over de pannen heen.

Waarom juist lood? De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noemt het een van de zachtste metalen en schrijft dat bladlood zich isotroop gedraagt: u kunt het in elke richting vervormen, buigen en uitdrijven. Daardoor laat het zich in het golfprofiel van een dakpan kloppen en blijft het daar ook in staan. Datzelfde kenmerk is zijn zwakte, want hetzelfde instituut noemt de treksterkte laag en het materiaal gevoelig voor kruip. Is bij u maar één aansluiting het probleem, dan is dat een dakreparatie en geen materiaalkeuze.

Loodslabbe in het golfprofiel van grijze betonpannen gedrukt, tegen de opgaande muur onder een raamdorpel
De vergelijking

Lood en een loodvervanger naast elkaar

Twee materialen voor dezelfde klus. Ze verschillen niet in wat ze moeten doen maar in hoe ze zich gedragen, en op één punt in wat een richtlijn ervan vindt.

Lood tegenover een loodvervanger van composiet, per criterium met de bron die het zegt.
OnderdeelLoodLoodvervanger van composiet
Vormen naar de ondergrondEen van de zachtste metalen en in elke richting te vervormen, zegt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het laat zich in het pannenprofiel kloppen en blijft staan.De KOMO-richtlijn laat het toe op voorwaarde van aantoonbare vormvastheid, dus dat het de vorm houdt die de dakdekker erin drukt.
Hoe lang het meegaatDezelfde Rijksdienst beschrijft oud lood dat na plaatselijk herstel nog decennia meekan. Wat eerder stukgaat is bijna altijd de verwerking en niet het metaal.Geen onafhankelijke bron die wij konden nameten noemt hier een getal. De richtlijn eist alleen dat het naast andere bouwstoffen niet aan duurzaamheid verliest.
Wat de bron over gezondheid en milieu zegtHet RIVM rekende loodslabben mee bij de afspoeling van bouwmetalen naar bodem en water. Voor wie het verwerkt gelden sinds 9 april 2026 strengere regels.Er zit geen lood in, dus die twee punten spelen niet. Over het materiaal zelf doet geen van de nagelezen instanties een uitspraak.
Waar het wel en niet kanKomt de dakdoorbreking lager dan de nok door het dak, zoals een schoorsteen, dan schrijft de KOMO-richtlijn voor de zalinggoot erboven lood of zink.Diezelfde richtlijn noemt composiet bij de boven- en de zijaansluiting op opgaand metselwerk, en bij die zalinggoot juist niet.
Wat eronder en omheen moetDe slabbe zit in de lintvoeg. De Vakrichtlijn van VEBIDAK houdt bij het vervangen van voetlood stukken van hoogstens een meter aan, met overlappen van minstens 80 millimeter.Ook hier moet de aansluiting op het metselwerk kloppen. De richtlijn geeft er geen eigen maat bij, alleen de eis over duurzaamheid naast de bouwstoffen eromheen.

Er komt nergens één winnaar uit, en dat is geen slap aftreksel maar de uitkomst zelf. Op vier van de vijf criteria doen ze het anders zonder dat de één beter is, en op het vijfde beslist niet het materiaal maar de plaats waar het moet komen.

Wilt u weten wat er bij u ligt?

Bel Alexander en beschrijf waar het lood zit en wat u ziet. Dan hoort u of het om een aansluiting gaat waar beide materialen kunnen of om een plek waar dat niet zo is.

073 203 2162 bellen
Gezondheid en milieu

Wat er over lood op een dak wél en niet is vastgesteld

Over dit onderwerp wordt veel gezegd en weinig aangewezen. Per punt leest u wie het zegt, en of het een landelijke regel, een gemeentelijke regel of een brancheafspraak is. Over de bewoners onder zo'n dak staat het antwoord bij de vragen onderaan.

Voor wie ermee werkt, landelijk. Hier is juist veel over vastgelegd, en het is net veranderd. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid schrijft op het Arboportaal dat vanaf 9 april 2026 nieuwe regels gelden voor werken met lood, uit het Arbobesluit en voortkomend uit een Europese richtlijn. Lood geldt daarin als een reprotoxische stof zonder drempelwaarde, omdat niet is vast te stellen onder welk niveau blootstelling veilig is. Werkgevers moeten de blootstelling zo laag mogelijk houden, en voor vrouwen in de vruchtbare leeftijd ligt de onderzoeksdrempel lager.

Voor wie ermee werkt, als brancheafspraak. Volandis legt de arbo-afspraken in de bouw vast en is in het A-blad Hellende daken preciezer dan u verwacht: bij knippen en snijden ontstaat geen gezondheidsrisico, bij solderen kan wel schadelijke damp worden ingeademd, en huidcontact moet worden vermeden. Handschoenen zijn voorgeschreven, net als handen wassen tijdens het werk.

Voor het milieu. Het RIVM stelde vast dat lood oplost in regenwater dat langs bouwmaterialen loopt waarin het is verwerkt, en rekende loodslabben mee bij de beoordeelde toepassingen. De grootste risico's liggen volgens het RIVM bij afgekoppelde hemelwatersystemen, waarbij het water rechtstreeks de bodem in zakt. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed zegt het korter: ondanks het beschermende patina bevat het regenwater sporen van lood.

Mag het nog, en van wie? Het Informatiepunt Leefomgeving is daar duidelijk over: onder de Omgevingswet zijn voor uitloging op rijksniveau geen regels gesteld, behalve voor steenachtige bouwmaterialen. Gemeenten en waterschappen kunnen dat wél, en een gemeente legt het vast in het omgevingsplan. Hoort u dus dat lood niet meer mag, vraag dan of dat landelijk is, van uw gemeente, van het waterschap, of gewoon een voorkeur. Die vier worden voortdurend door elkaar gehaald.

De oorzaak

Waarom lood scheurt, en wat dat met lengte doet

Lood gaat bijna nooit stuk omdat het lood is. Het gaat stuk omdat het te lang in één stuk is gelegd, en dat is iets wat de vorige dakdekker heeft bepaald.

  • Lood zet uit en krimpt: de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed rekent met 0,03 millimeter per meter per graad. Een strook van een meter is op een warme zomerdag dus drie millimeter langer dan op een koude winterdag, elk jaar opnieuw.

  • De gevel beweegt niet mee: Vereniging Eigen Huis legt uit dat loodslabben ingemetseld in de gevel zitten en dat de vormveranderingen van het lood en van de gevel niet gelijk zijn. Daardoor ontstaan spanningen in het lood, en die laten het inscheuren.

  • Daarom korte stukken: Vereniging Eigen Huis houdt aan dat lood niet in lengtes van meer dan anderhalve meter mag worden aangebracht. De Vakrichtlijn van VEBIDAK houdt bij het vervangen van voetlood een meter aan, met overlappen van minstens 80 millimeter. Volandis beschrijft stroken van ongeveer een meter. De maxima verschillen, dat er een maximum is niet.

  • En niet in de vrieskou: de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed schrijft dat u lood niet onder de vijf graden mag verwerken, omdat het dan tijdens het zetten gevoeliger is voor scheurvorming en er later alsnog schade door thermische werking kan ontstaan.

Dit verklaart ook waarom een loodvervanger juist bij lange, rechte aansluitingen opduikt. Niet omdat lood dat niet zou kunnen, maar omdat lood daar in korte stukken met overlappen moet en een lange strook in één keer leggen sneller is. Precies daar komt de schade vandaan die Vereniging Eigen Huis beschrijft.

Zelf nakijken

Vier dingen om aan een offerte te vragen

Ze zijn alle vier te stellen aan iedere dakdekker, ook als dat wij niet zijn.

  • Welk materiaal op welke plek: niet wat het wordt, maar wat het waar wordt. Bij de zalinggoot boven een schoorsteen noemt de KOMO-richtlijn lood of zink, bij de aansluiting op opgaand metselwerk lood of composiet. Eén materiaal voor het hele dak betekent dat die vraag niet is gesteld.

  • Welke dikte of code: voor loodslabben op een pannendak is de minimale eis in de KOMO-richtlijn code 15 groen, oftewel 15 kilo per vierkante meter. Te licht lood is volgens Vereniging Eigen Huis bovendien de oorzaak van opwaaien.

  • In welke lengtes: vraag in welke stukken het lood erin gaat en hoeveel die elkaar overlappen.

  • Wat er met de voeg gebeurt: een slabbe zit in de lintvoeg. Gaat het lood eruit, dan moet die voeg erna weer netjes dicht. Staat daar niets over op papier, dan ziet u pas hoe het is afgewerkt als het klaar is.

Krijgt u vier keer te horen dat het ter plekke wordt bekeken, dan is dat geen slecht teken. Maar dan hoort er wel iemand boven te zijn geweest voordat het papier er was.

Wilt u het op papier, met de materialen erbij?

Alexander kijkt eerst zelf bij de aansluitingen en zet daarna op papier wat er nodig is, met het materiaal per plek erin.

Offerte aanvragen
In de praktijk

Wanneer deze keuze bij u op tafel komt

Zelden als vraag op zichzelf, bijna altijd als onderdeel van werk dat er toch aan zat te komen.

Als het pannendak eraf gaat. Dan ligt het dakvlak open en moeten alle aansluitingen opnieuw, dus de keuze valt vanzelf. Bij dakpannen vervangen gaan de dakfolie, de panlatten en het lood in één keer mee, en juist daar zit de slijtage.

Als de schoorsteen wordt aangepakt. Het lood langs en achter de schoorsteen gaat er bij een schoorsteenrenovatie altijd uit en opnieuw in. Laat u de schoorsteen juist weghalen, dan vervalt dat lood en komt de vraag niet meer aan de orde; dat staat bij een schoorsteen verwijderen.

Als de nok aan de beurt is. Bij de nok kan lood voorkomen, maar daar draait het vooral om de mortel waarin de vorsten liggen; dat staat bij nokvorsten vervangen.

In alle drie de gevallen geldt hetzelfde: de keuze valt pas als iemand bij de aansluiting heeft gestaan. Vanaf de grond is niet te zien of een slabbe nog in de voeg zit, of hij is ingescheurd en of hij ver genoeg over de pannen doorloopt.

Twijfelt u over het lood bij uw schoorsteen of dakkapel?

Alexander Liebregts gaat erbij staan, maakt foto's en zegt of het nog jaren vooruit kan. U hoort het ook als er niets hoeft te gebeuren.

Gratis dakinspectie
Lood of een loodvervanger: wat kiest u?

Dat is geen keuze voor uw hele dak maar voor elke overgang apart. Lood mag overal en een composiet vervanger niet, dus bij de schoorsteen kan de uitkomst anders zijn dan bij de dakkapel tien meter verderop. Laat daarom per plek in de offerte zetten welk materiaal er komt.

Waar op een dak zit lood?

Overal waar het dakvlak wordt onderbroken of tegen iets aan loopt. Volandis noemt voor de dakdekker het aanbrengen van loodslabben bij de afwerking van dakkapellen. Daar komen in de praktijk de nokken, de killen, het voetlood onderaan een gevel, de schoorsteen, de opgaande muur van de buren en de aansluiting onder een raamdorpel bij.

Hoe lang gaat lood op een dak mee?

Langer dan de meeste mensen denken, en dat maakt deze vraag vooral een vraag over herstellen. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed zegt uitdrukkelijk dat vernieuwen lang niet altijd nodig is: een slabbe die alleen op een hoek is ingescheurd, kan plaatselijk worden hersteld. Op de daken in Den Bosch en Vught ziet Alexander Liebregts dan ook vaak het omgekeerde van wat mensen verwachten, namelijk dat de pannen nog prima zijn en dat wat eronder zit het oudste onderdeel van het dak is.

Is lood op mijn dak schadelijk voor de mensen in huis?

Daarover is geen uitspraak te vinden, en dat is iets anders dan een vrijbrief. Bij het RIVM, Volandis, het Arboportaal en het Informatiepunt Leefomgeving staat nergens dat een loodslabbe op een dak een risico vormt voor de bewoners eronder. Dat is dus geen geruststelling van ons maar een constatering over wat er níet staat: vertelt iemand u het tegendeel, vraag dan wie dat zegt en waar het te lezen valt. Vastgelegd is wel wat er geldt voor de vakman die het verwerkt en voor het water dat eraf komt.

Wat is een loodvervanger precies?

Geen merk maar een materiaalsoort. De KOMO-beoordelingsrichtlijn voor het aanbrengen van keramische dakpannen spreekt van composietmateriaal en staat dat toe bij de regenwerende afwerking. De voorwaarde die er in diezelfde regel bij staat is wezenlijk: het moet aantoonbare vormvastheid bezitten en mag naast andere bouwstoffen niet aan duurzaamheid verliezen.

Is lood een probleem als u regenwater opvangt in een ton voor de tuin?

Die situatie verdient aandacht, want een ton of een infiltratiekrat is precies waar het RIVM op wijst: de grootste risico’s zitten bij systemen die het hemelwater apart opvangen. Loopt het water van een vlak met loodslabben daarin en giet u daarmee uw groente, dan is dat een eigen afweging. Op rijksniveau gelden hiervoor geen regels, maar uw gemeente en uw waterschap mogen die wel stellen, dus vraag het daar na.

Waaraan ziet u dat het lood aan vervanging toe is?

Vereniging Eigen Huis noemt er drie die u vanaf de grond of een ladder kunt zien: scheuren in de loodslabben, stukken die met wind omhoogkomen en lood dat zo laag hangt dat de onderkant bij regen in het water staat. Dat laatste geeft lekkage binnen. Alexander gaat in Den Bosch, Rosmalen, Vught en Vlijmen zelf bij de aansluiting staan en maakt er foto's van, zodat u ziet waar het oordeel op rust.

Wordt lood meegenomen als het hele dak eraf gaat?

Ja, en dat is ook het logische moment: het lood is dan een klein onderdeel van een klus die er toch al is. Omgekeerd geldt het ook. Gaat het om één plek die loslaat, dan is een hele ronde langs alle aansluitingen weggegooid geld en kijkt u bij dakreparatie. De grens daartussen is of het dakvlak zelf openligt, want dan is het bijwerken van een aansluiting bijna geen extra werk.

  1. KOMO-BRL 1513-02, aanbrengen van keramische dakpannen: dat composietmateriaal mag mits aantoonbaar vormvast, dat loodslabben minimaal code 15 groen (15 kg/m²) zijn, dat een zalinggoot van lood of zink is, en dat de aansluiting op opgaand metselwerk lood of composiet mag zijn
  2. Volandis, A-blad Hellende daken: dat knippen en snijden van lood geen gezondheidsrisico geeft, dat bij solderen wel schadelijke damp kan worden ingeademd, en dat huidcontact moet worden vermeden
  3. Arboportaal, nieuwe regels voor werken met lood vanaf 9 april 2026: dat lood geldt als reprotoxische stof zonder drempelwaarde en dat werkgevers de blootstelling zo laag mogelijk moeten houden
  4. RIVM, Afspoeling van bouwmetalen: dat lood oplost in regenwater dat langs bouwmaterialen loopt, en dat de grootste risico's bij afgekoppelde hemelwatersystemen liggen
  5. Informatiepunt Leefomgeving, uitloging van bouwmaterialen door hemelwater: dat er op rijksniveau geen regels over uitloging zijn gesteld behalve voor steenachtige bouwmaterialen, en dat gemeenten en waterschappen dat wél kunnen
  6. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Bladlood op monumenten: dat lood een van de zachtste metalen is en isotroop, dat het 0,03 mm per meter per graad uitzet, dat het niet onder 5 °C verwerkt mag worden, dat oud lood na herstel nog decennia meekan, en dat het regenwater sporen van lood bevat
  7. Vereniging Eigen Huis, Problemenwijzer scheuren lood: dat gevel en ingemetseld lood niet gelijk vervormen, zodat er spanning ontstaat die het lood laat inscheuren, en de grens van 1,5 meter
  8. VEBIDAK, Vakrichtlijn gesloten dakbedekkingssystemen 2025: dat voetlood kwaliteitcode 20 heeft en in stukken van maximaal een meter wordt aangebracht, met overlappen van minstens 80 millimeter

Laatst gecontroleerd: 4 oktober 2026

Lood of een vervanger, en waar dan

Wie dit helemaal leest, houdt meestal één vraag over: wat hoort er bij mij op die ene plek te komen. Dat is niet van een afstand te beantwoorden. Alexander Liebregts loopt de aansluitingen langs en komt met een antwoord per plek, niet met één voor uw hele dak.

Ruim 4.000 klanten in twintig jaar4,9272 reviews op Google