Lood is een waterkering, geen dakbedekking
Een dak lekt zelden midden op het vlak. Het lekt waar het vlak ophoudt, en daar zit lood.
Overal waar uw dakvlak tegen iets aan loopt of ergens omheen moet, ontstaat een naad. Die naad moet water keren zonder hem dicht te kitten, want hij moet mee kunnen bewegen. De strook die dat doet heet een loodslabbe: aan de ene kant zit hij in de voeg van het metselwerk, aan de andere kant ligt hij over de pannen heen.
Waarom juist lood? De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noemt het een van de zachtste metalen en schrijft dat bladlood zich isotroop gedraagt: u kunt het in elke richting vervormen, buigen en uitdrijven. Daardoor laat het zich in het golfprofiel van een dakpan kloppen en blijft het daar ook in staan. Datzelfde kenmerk is zijn zwakte, want hetzelfde instituut noemt de treksterkte laag en het materiaal gevoelig voor kruip. Is bij u maar één aansluiting het probleem, dan is dat een dakreparatie en geen materiaalkeuze.

Lood en een loodvervanger naast elkaar
Twee materialen voor dezelfde klus. Ze verschillen niet in wat ze moeten doen maar in hoe ze zich gedragen, en op één punt in wat een richtlijn ervan vindt.
| Onderdeel | Lood | Loodvervanger van composiet |
|---|---|---|
| Vormen naar de ondergrond | Een van de zachtste metalen en in elke richting te vervormen, zegt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het laat zich in het pannenprofiel kloppen en blijft staan. | De KOMO-richtlijn laat het toe op voorwaarde van aantoonbare vormvastheid, dus dat het de vorm houdt die de dakdekker erin drukt. |
| Hoe lang het meegaat | Dezelfde Rijksdienst beschrijft oud lood dat na plaatselijk herstel nog decennia meekan. Wat eerder stukgaat is bijna altijd de verwerking en niet het metaal. | Geen onafhankelijke bron die wij konden nameten noemt hier een getal. De richtlijn eist alleen dat het naast andere bouwstoffen niet aan duurzaamheid verliest. |
| Wat de bron over gezondheid en milieu zegt | Het RIVM rekende loodslabben mee bij de afspoeling van bouwmetalen naar bodem en water. Voor wie het verwerkt gelden sinds 9 april 2026 strengere regels. | Er zit geen lood in, dus die twee punten spelen niet. Over het materiaal zelf doet geen van de nagelezen instanties een uitspraak. |
| Waar het wel en niet kan | Komt de dakdoorbreking lager dan de nok door het dak, zoals een schoorsteen, dan schrijft de KOMO-richtlijn voor de zalinggoot erboven lood of zink. | Diezelfde richtlijn noemt composiet bij de boven- en de zijaansluiting op opgaand metselwerk, en bij die zalinggoot juist niet. |
| Wat eronder en omheen moet | De slabbe zit in de lintvoeg. De Vakrichtlijn van VEBIDAK houdt bij het vervangen van voetlood stukken van hoogstens een meter aan, met overlappen van minstens 80 millimeter. | Ook hier moet de aansluiting op het metselwerk kloppen. De richtlijn geeft er geen eigen maat bij, alleen de eis over duurzaamheid naast de bouwstoffen eromheen. |
Er komt nergens één winnaar uit, en dat is geen slap aftreksel maar de uitkomst zelf. Op vier van de vijf criteria doen ze het anders zonder dat de één beter is, en op het vijfde beslist niet het materiaal maar de plaats waar het moet komen.
Wilt u weten wat er bij u ligt?
Bel Alexander en beschrijf waar het lood zit en wat u ziet. Dan hoort u of het om een aansluiting gaat waar beide materialen kunnen of om een plek waar dat niet zo is.
Wat er over lood op een dak wél en niet is vastgesteld
Over dit onderwerp wordt veel gezegd en weinig aangewezen. Per punt leest u wie het zegt, en of het een landelijke regel, een gemeentelijke regel of een brancheafspraak is. Over de bewoners onder zo'n dak staat het antwoord bij de vragen onderaan.
Voor wie ermee werkt, landelijk. Hier is juist veel over vastgelegd, en het is net veranderd. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid schrijft op het Arboportaal dat vanaf 9 april 2026 nieuwe regels gelden voor werken met lood, uit het Arbobesluit en voortkomend uit een Europese richtlijn. Lood geldt daarin als een reprotoxische stof zonder drempelwaarde, omdat niet is vast te stellen onder welk niveau blootstelling veilig is. Werkgevers moeten de blootstelling zo laag mogelijk houden, en voor vrouwen in de vruchtbare leeftijd ligt de onderzoeksdrempel lager.
Voor wie ermee werkt, als brancheafspraak. Volandis legt de arbo-afspraken in de bouw vast en is in het A-blad Hellende daken preciezer dan u verwacht: bij knippen en snijden ontstaat geen gezondheidsrisico, bij solderen kan wel schadelijke damp worden ingeademd, en huidcontact moet worden vermeden. Handschoenen zijn voorgeschreven, net als handen wassen tijdens het werk.
Voor het milieu. Het RIVM stelde vast dat lood oplost in regenwater dat langs bouwmaterialen loopt waarin het is verwerkt, en rekende loodslabben mee bij de beoordeelde toepassingen. De grootste risico's liggen volgens het RIVM bij afgekoppelde hemelwatersystemen, waarbij het water rechtstreeks de bodem in zakt. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed zegt het korter: ondanks het beschermende patina bevat het regenwater sporen van lood.
Mag het nog, en van wie? Het Informatiepunt Leefomgeving is daar duidelijk over: onder de Omgevingswet zijn voor uitloging op rijksniveau geen regels gesteld, behalve voor steenachtige bouwmaterialen. Gemeenten en waterschappen kunnen dat wél, en een gemeente legt het vast in het omgevingsplan. Hoort u dus dat lood niet meer mag, vraag dan of dat landelijk is, van uw gemeente, van het waterschap, of gewoon een voorkeur. Die vier worden voortdurend door elkaar gehaald.
Waarom lood scheurt, en wat dat met lengte doet
Lood gaat bijna nooit stuk omdat het lood is. Het gaat stuk omdat het te lang in één stuk is gelegd, en dat is iets wat de vorige dakdekker heeft bepaald.
Lood zet uit en krimpt: de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed rekent met 0,03 millimeter per meter per graad. Een strook van een meter is op een warme zomerdag dus drie millimeter langer dan op een koude winterdag, elk jaar opnieuw.
De gevel beweegt niet mee: Vereniging Eigen Huis legt uit dat loodslabben ingemetseld in de gevel zitten en dat de vormveranderingen van het lood en van de gevel niet gelijk zijn. Daardoor ontstaan spanningen in het lood, en die laten het inscheuren.
Daarom korte stukken: Vereniging Eigen Huis houdt aan dat lood niet in lengtes van meer dan anderhalve meter mag worden aangebracht. De Vakrichtlijn van VEBIDAK houdt bij het vervangen van voetlood een meter aan, met overlappen van minstens 80 millimeter. Volandis beschrijft stroken van ongeveer een meter. De maxima verschillen, dat er een maximum is niet.
En niet in de vrieskou: de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed schrijft dat u lood niet onder de vijf graden mag verwerken, omdat het dan tijdens het zetten gevoeliger is voor scheurvorming en er later alsnog schade door thermische werking kan ontstaan.
Dit verklaart ook waarom een loodvervanger juist bij lange, rechte aansluitingen opduikt. Niet omdat lood dat niet zou kunnen, maar omdat lood daar in korte stukken met overlappen moet en een lange strook in één keer leggen sneller is. Precies daar komt de schade vandaan die Vereniging Eigen Huis beschrijft.
Vier dingen om aan een offerte te vragen
Ze zijn alle vier te stellen aan iedere dakdekker, ook als dat wij niet zijn.
Welk materiaal op welke plek: niet wat het wordt, maar wat het waar wordt. Bij de zalinggoot boven een schoorsteen noemt de KOMO-richtlijn lood of zink, bij de aansluiting op opgaand metselwerk lood of composiet. Eén materiaal voor het hele dak betekent dat die vraag niet is gesteld.
Welke dikte of code: voor loodslabben op een pannendak is de minimale eis in de KOMO-richtlijn code 15 groen, oftewel 15 kilo per vierkante meter. Te licht lood is volgens Vereniging Eigen Huis bovendien de oorzaak van opwaaien.
In welke lengtes: vraag in welke stukken het lood erin gaat en hoeveel die elkaar overlappen.
Wat er met de voeg gebeurt: een slabbe zit in de lintvoeg. Gaat het lood eruit, dan moet die voeg erna weer netjes dicht. Staat daar niets over op papier, dan ziet u pas hoe het is afgewerkt als het klaar is.
Krijgt u vier keer te horen dat het ter plekke wordt bekeken, dan is dat geen slecht teken. Maar dan hoort er wel iemand boven te zijn geweest voordat het papier er was.
Wilt u het op papier, met de materialen erbij?
Alexander kijkt eerst zelf bij de aansluitingen en zet daarna op papier wat er nodig is, met het materiaal per plek erin.
Wanneer deze keuze bij u op tafel komt
Zelden als vraag op zichzelf, bijna altijd als onderdeel van werk dat er toch aan zat te komen.
Als het pannendak eraf gaat. Dan ligt het dakvlak open en moeten alle aansluitingen opnieuw, dus de keuze valt vanzelf. Bij dakpannen vervangen gaan de dakfolie, de panlatten en het lood in één keer mee, en juist daar zit de slijtage.
Als de schoorsteen wordt aangepakt. Het lood langs en achter de schoorsteen gaat er bij een schoorsteenrenovatie altijd uit en opnieuw in. Laat u de schoorsteen juist weghalen, dan vervalt dat lood en komt de vraag niet meer aan de orde; dat staat bij een schoorsteen verwijderen.
Als de nok aan de beurt is. Bij de nok kan lood voorkomen, maar daar draait het vooral om de mortel waarin de vorsten liggen; dat staat bij nokvorsten vervangen.
In alle drie de gevallen geldt hetzelfde: de keuze valt pas als iemand bij de aansluiting heeft gestaan. Vanaf de grond is niet te zien of een slabbe nog in de voeg zit, of hij is ingescheurd en of hij ver genoeg over de pannen doorloopt.
Twijfelt u over het lood bij uw schoorsteen of dakkapel?
Alexander Liebregts gaat erbij staan, maakt foto's en zegt of het nog jaren vooruit kan. U hoort het ook als er niets hoeft te gebeuren.


